Rola steroli roślinnych w diecie przy podwyższonym cholesterolu

Dlaczego sterole roślinne są tak ważne w diecie u osób z podwyższonym cholesterolem?

Herbaya image - Rola steroli roślinnych w diecie przy podwyższonym cholesterolu

Sterole roślinne (fitosterole) – czym są i jak wpływają na nasz organizm.

Fitosterole to związki pochodzenia roślinnego, które charakteryzują się obecnością grupy hydroksylowej (OH w pozycji 3 i obecnością łańcuch alifatycznego w pozycji 17. Do fitosteroli zaliczamy ponad 40 związków, jednak najczęściej spotykane to: alfa, beta - sitosterol, stigmasterol czy kampesterol. Sitosterol - jest mieszaniną związków, trudnych do rozdzielenia, określanych jako α, β, γ, α1, α23, - sitosterol. Najczęściej jest to związek określany jako β (beta) – sitosterol. Występuje on obficie w olejach kiełkujących zbóż czy nasionach soi. Ma znaczenie we wspomaganiu obniżania poziomu cholesterolu we krwi. Drugi ze związków - stigmasterol występuje w oleju sojowym, burakach, oraz selerze.

Budowa steroli roślinnych najbardziej przypomina cholesterol i dzięki temu mają one duże znaczenie w żywieniu. Właśnie to podobieństwo w budowie powoduje, że w jelitach, gdzie następuje wchłanianie cholesterolu, sterole roślinne (fitosterole) łączą się z receptorami komórek jelitowych i blokują w ten sposób wchłanianie cholesterolu. Większa część cholesterolu zostaje wydalona z ustroju i zmniejsza się jego stężenie we krwi. Natomiast połączone z receptorami komórek jelitowych sterole roślinne są wchłaniane w bardzo małej ilości (0,1% - 5%), a poza tym wydalane są z ustroju, nie powodując żadnych niepożądanych objawów. Poza zmniejszeniem stężenia cholesterolu całkowitego, spożycie fitosteroli wpływa również korzystnie na tzw. profil lipidów, powodując zmniejszenie ilości tzw. "złego cholesterolu" (frakcja LDL) we krwi. Nie zaobserwowano ich wpływów na stężenie tzw. "dobrego cholesterolu" (frakcja HDL).

Cholesterol – co powinniśmy wiedzieć

Cholesterol występuje w organizmie każdego człowieka. Bierze udział w odbudowie komórek, produkcji hormonów płciowych, wytwarzaniu witaminy D, produkcji kwasów żółciowych umożliwiających prawidłowe trawienie tłuszczów.  O niedobór cholesterolu nie należy się jednak martwić. Jest on u zdrowego człowieka w wystarczającym stopniu produkowany przez wątrobę. Problemem jest natomiast nadmiar cholesterolu, który bardzo często dostarczany jest do organizmu z pożywieniem. Wysoki poziom cholesterolu jest czynnikiem ryzyka rozwoju choroby wieńcowej serca.

Uważa się, że pożądany poziom całkowitego cholesterolu u zdrowego młodego człowieka nie powinien przekraczać wartości 190 mg/dl (miligramy na decylitr) lub 5 mmol/l (milimole na litr). Na cholesterol całkowity składają się tzw. zły (frakcja LDL) oraz dobry (frakcja HDL) cholesterol. Do norm poziomu cholesterolu należy podchodzić bardzo indywidualnie, uwzględniając wiek, stan zdrowia, współistniejące choroby. Szkodliwe działanie cholesterolu bardzo się nasila po jego utlenieniu lub po utlenieniu kwasów tłuszczowych, które mu towarzyszą w surowicy. Temu utlenianiu sprzyja niskie spożycie witamin: E, C oraz beta - karotenu (prowitaminy A). Te witaminy chronią tłuszcze przed utlenianiem.

Jakie jest dzienne zapotrzebowanie steroli roślinnych?

Głównymi źródłami fitosteroli są oleje roślinne, rośliny strączkowe, sezam i słonecznik. Dobrym źródłem są również płatki zbożowe i pieczywo, wytwarzane z mąk gruboziarnistych, ze względu na stosunkowo duże spożycie tych produktów w naszej strefie klimatycznej.

Uważa się, że minimalna dawka steroli roślinnych, celem utrzymania właściwego poziomu cholesterolu wynosi ok. 800 -1000 mg dziennie. Natomiast jeśli planujemy efektywnie zmniejszyć jego zawartość, steroli roślinnych w codziennej diecie powinniśmy spożywać ok. 1500 - 3000 mg.
Dla porównania średnia ilość spożycia steroli roślinnych w większości krajów europejskich wynosi ok. 200 - 300 mg, co jest zdecydowanie poniżej  wartości zalecanych przez dietetyków [1].

Jednym ze sposobów zaopatrzenia organizmu we właściwe składniki odżywcze jest wprowadzenie do codziennej diety pokarmów bogatych w sterole roślinne, które przyczynią się do zmniejszenia zawartości cholesterolu w organizmie. Wzbogacenie codziennej diety o określone składniki, czy też wyeliminowanie z niej produktów szkodzących naszemu zdrowiu bardzo często związane jest ze sporymi restrykcjami co do wyboru produktów, sposobu przygotowywania posiłków, co bardzo często zniechęca do długotrwałego stosowania takiej diety. Pamiętać należy także o ilości spożywanych produktów, celem osiągniecia tego efektu - utrzymania właściwego poziomu cholesterolu w organizmie, czy wręcz jego obniżenia. W takim przypadku dobrym i zarazem  łatwym sposobem jest zastosowanie produktów suplementarnych o wysokiej zawartości steroli roślinnych. Ważne, aby były to produkty dobrej jakości, potwierdzonej badaniami fizykochemicznymi, pozyskane z upraw w określonym czasie zbioru materiału roślinnego oraz ściśle określonej zawartości w zalecanych dziennych porcjach, w których nasz organizm zaopatrywany jest we właściwe składniki,  co pomoże uzyskać korzystny efekt.

Pamiętajmy, że podstawą zapewnienia prawidłowego funkcjonowania organizmu jest zrównoważona i zróżnicowana dieta oparta na  regularnym spożywaniu owoców i warzyw w celu utrzymania poziomu karotenoidów (które hamują utlenianie lipidów) oraz zdrowy styl życia. Stosując suplementację sterolami roślinnymi należy zawsze pamiętać, że żaden suplement diety nie może być stosowany jako substytut zróżnicowanej diety. Stosując suplementację sterolami roślinnymi należy pamiętać także, że nie jest ona przeznaczona dla ludzi, którzy nie muszą kontrolować swojego poziomu cholesterolu we krwi. Może nie być odpowiednia w  żywieniu kobiet w ciąży lub karmiących piersią oraz dla dzieci w wieku poniżej pięciu lat.

Należy unikać spożycia dodatku steroli roślinnych, stanoli roślinnych w ilościach większych niż 3 g/dobę oraz nie przekraczać zalecanej porcji do spożycia w ciągu dnia.

Zażywając leki na obniżenie stężenia cholesterolu, pamiętajmy, aby sterole roślinne zawarte w suplemencie diety spożywać wyłącznie pod kontrolą lekarza.

 

dr n. farm. Aleksandra Józefczyk

 

Bibliografia

[1] Kopeć A., Nowacka E., Ewa Piątkowska E., Leszczyńska T.: Charakterystyka I prozdrowotne właściwości steroli roślinnych.; ŻYWNOŚĆ. Nauka. Technologia. Jakość, 2011, 3 (76), 5 – 14.

 

Herbaya / Ginkgo biloba - wpływ zioła na pamięć i słaby słuch
Ginkgo biloba - wpływ zioła na pamięć i słaby słuch

Niezwykła roślina, o fantastycznej historii. Ginkgo biloba należy do rodziny miłorzębowatych. Miłorząb dwuklapowy zwany także miłorzębem jap...

Herbaya / Zioła na wątrobę – naturalne oczyszczanie i ochrona wątroby
Zioła na wątrobę – naturalne oczyszczanie i ochrona wątroby

Zdrowie i dobre samopoczucie każdego człowieka uzależnione jest od sprawnie funkcjonującej wątroby. Ta jest jednym z najważniejszych narządó...

Herbaya / Jak naturalnie dbać o układ pokarmowy?
Jak naturalnie dbać o układ pokarmowy?

Aby wspomóc niezwykłą rolę, jaką pełni układ pokarmowy szczególnie często sięgamy po zioła wspierające trawienie. Wśród najpop...

Herbaya / Maca – złoto Andów
Maca – złoto Andów

Lepidium meyenii  Walp. – pieprzyca peruwiańska (Maca), to roślina z rodziny Brassicaceae (kapustowatych). W Andach skąd pochodzi...

Inne produkty Herbaya:
Herbaya - naturalny składnik
Herbaya - naturalne składniki Herbaya - naturalne składniki w kapsułce
Herbaya - naturalny składnik 2
Jakość czystej natury

Od wieków korzystamy z energii ukrytej w naturze: naturalne sposoby leczenia przekazywane od pokoleń, naturalne źródła energii, czy też naturalna, zdrowa żywność.

Będąc świadomym siły drzemiącej w naturze, stworzyliśmy nową linię naturalnych produktów HERBAYA esencja natury.

Zobacz video
Zobacz film o produktach Herbaya
Herbaya - naturalny składnik 3
Herbaya - naturalny składnik 4